Hareket

Bir saati çalıştıran mekanizmalar: otomatik, kuvars, Eco-Drive ve ilgili kavramlar.

Amplitüd (Salınım Genliği): Amplitüd, mekanik bir saatte balans çarkının denge konumundan en uç noktaya kadar ne kadar açıyla salındığını anlatır ve derece cinsinden ölçülür. Bir zaman ölçüm cihazında okunur. Sağlıklı bir değer, hareketin iyi enerji aldığını gösterir; düşük amplitüd ise yorgun zemberek, kurumuş yağ ya da gerekli bir bakımın işaretidir.
Otomatik Saat: Otomatik saat, kol hareketinizle kendini kuran mekanik bir saattir. İçindeki rotor siz hareket ettikçe ana yayı sarar, pil gerektirmez. Düzenli takıldığında durmadan çalışır; birkaç gün takılmazsa durur ve yeniden kurulması gerekir.
Vuruş Hatası (Beat Error): Beat error, balans çarkının iki salınım yönü arasındaki küçük zaman farkıdır ve bir zaman makinesinde milisaniye cinsinden ölçülür. Sıfıra yakın düşük bir değer dengeli bir gidiş demektir; birkaç milisaniyeye varan yüksek bir değer ise saat ustasının ayar sırasında, balansın durağan konumu yeniden ayarlanarak azaltabileceği bir kusurdur.
Köprü (Mekanizma): Köprü, ana platinin üzerine vidalanan ve çarkların ile balansın üst yataklarını yerinde tutan metal bir çubuktur. Bir uçtan değil iki uçtan sabitlenir, böylece dişlilerin pivotlarını iki nokta arasında askıda tutar. Mekanik bir kalibrenin görünür mimarisini ve karakterini büyük ölçüde köprüler belirler.
Kalibre: Kalibre, bir saatin içindeki belirli mekanizma modelidir ve genellikle Seiko 4R36 ya da Orient F6922 gibi bir numarayla anılır. Bu numara size mekanizmanın türünü, otomatik mi kuvars mı olduğunu, ayrıca hacking, elle kurma, salınım hızı ve güç rezervi gibi temel özelliklerini özetler.
Eco-Drive: Eco-Drive, Citizen'in ışıkla çalışan kuvars teknolojisidir. Kadran altındaki hücre her tür ışığı enerjiye çevirir, böylece saat hiç pil değişimi gerektirmez ve tam dolu hâlde karanlıkta aylarca çalışır.
Eşapman Çarkı: Eşapman çarkı, çark dizisinin sonundaki dişli çarktır. Palet çatalı bu çarkı her tıkta kilitleyip serbest bırakır, böylece zembereğin kesintisiz gücünü ibreleri süren düzenli adımlara çevirir. Bu küçük çark olmasa saat birkaç saniyede boşalırdı; o yüzden mekanik bir saatte zaman tutmanın kapısı sayılır.
Çark Dizisi (Gear Train): Çark dizisi, ana yay namlusundan aldığı enerjiyi birbirine geçmiş dişli çarklar aracılığıyla eşapmana taşıyan mekanizmadır. Yolda gücü kademeli azaltır, hızı artırır; böylece akrep, yelkovan ve saniye ibresi doğru hızda döner. Eşapmanı sürekli beslediği için yürüten çark dizisi de denir.
Hacking (Saniye Durdurma): Hacking, tacı dışarı çektiğinizde saniye ibresinin durması özelliğidir. Bu sayede saati başka bir saatle saniyesine kadar senkronlayabilirsiniz. Her mekanik kalibrede bulunmaz.
Horoloji (Saatçilik Bilimi): Horoloji, zamanı ölçme bilimi ve saat yapma sanatıdır. Güneş saatlerinden su saatlerine, mekanik kurmalı saatlerden kuvars ve elektronik saatlere kadar zamanı tutan her aletin tasarımını, tarihini ve çalışma ilkesini bir arada inceler, bu yüzden tüm saat dünyasının ortak temelini oluşturur.
Kinetic: Kinetik, Seiko'nun geliştirdiği hibrit bir sistemdir: bileğinizin hareketi içerideki bir rotoru döndürür, üretilen enerji Seiko'nun kapasitör olarak adlandırdığı şarj edilebilir bir hücrede toplanır ve bir kuvars hareketini besler. Otomatik saatin kurma hissini kuvarsın hassasiyetiyle birleştirir ve rutin pil değişimi gerektirmez.
Magic Lever Kurma Sistemi: Magic Lever, Seiko'nun otomatik kurma sistemidir. Rotorun mili üzerindeki eksantrik, iki tırnaklı bir kolu ileri geri iter; tırnaklardan biri çekerken diğeri iterek ana yayı sarar. Böylece rotor hangi yöne dönerse dönsün yay kurulur. Az parçalı, sağlam ve ucuz üretilen bir tasarımdır.
Ana Plaka (Mainplate): Ana plaka, bir mekanizmanın temel plakasıdır. Çarklar, köprüler, kurma sistemi ve maşa gibi diğer tüm parçalar bunun üzerine yerleşir. Üzerindeki delikler ve yataklar her parçayı tam konumunda tutar. Çapı çoğu zaman mekanizmanın çapını belirler, çünkü üzerine kurulan her şeyin oturduğu zemindir.
Ana Yay (Zemberek): Ana yay, mekanik bir saatin enerjisini depolayan, sarılmış ince bir çelik şerittir. Kurma sırasında gerilir ve gevşerken biriktirdiği enerjiyi yavaşça dişli takımı üzerinden mekanizmaya bırakır. Yayın depoladığı toplam enerji, saatin hiç takılmadan ne kadar süre çalışabileceğini, yani güç rezervini belirler.
Zemberek Tamburu: Zemberek tamburu, sarılı zembereği barındıran dişli silindirdir. Zemberek gevşedikçe biriken enerjiyi dişli treninin merkez çarkına aktarır. Tambur çapı, zemberek uzunluğu ve kalınlığı ile kalibrenin enerji tüketimi birlikte güç rezervini belirler.
Manuel Kurmalı (Elle Kurmalı): Manuel kurmalı (elle kurmalı) saat, gücünü kolun hareketinden değil, kurma kafasını parmaklarınızla çevirerek aldığınız mekanik bir saattir. Kafayı çevirdikçe ana yay gerilir ve enerji depolanır; otomatiklerin aksine bir rotoru olmadığı için, yayın boşalmaması adına saatin düzenli aralıklarla elle kurulması gerekir.
Mekanik Saat: Mekanik saat, pille değil kurulan bir zembereğin yayıyla ve dişli takımıyla çalışan saattir. İki türü vardır: rotorla kendi kendini kuran otomatik ve elle kurulan manuel. İşçiliği ve akıcı süpüren saniye ibresiyle değerlidir, kuvarstan biraz daha az hassastır ve düzenli bakım ister.
Çatal (Pallet Fork): Çatal (pallet fork), eşapmanda yer alan, küçük çapa biçimli bir koldur. Üzerindeki iki taşla eşapman çarkını sırayla kilitler ve serbest bırakır, böylece çarkın ittiği gücü ölçülü darbeler halinde balans çarkına aktarır. Saatin duyduğunuz tik sesini işte bu kilitleyip bırakma hareketi üretir.
Güç Rezervi (Power Reserve): Güç rezervi, tam kurulu bir mekanik saatin kola takılmadan çalışmaya devam ettiği süredir. Çoğu otomatik saatte yaklaşık 40 saattir; bazı modeller 70 saat ve üzerine çıkar.
Kuvars Saat: Kuvars saat, bir pilin titreştirdiği kuvars kristaliyle zamanı tutan saattir. Mekaniğe göre çok daha hassastır ve bakımı yok denecek kadar azdır; ayda yaklaşık on beş saniye sapar ve pil ya da ışıkla yıllarca çalışır.
Rotor: Rotor, otomatik bir saatin içindeki yarım ay biçimli ağırlıktır. Bileğinizin hareketiyle serbestçe salınır ve bu salınımla ana zembereği kurar, böylece saat elle kurulmadan çalışır kalır. Genellikle şeffaf arka kapaktan dönerken görülür. Serbest dönebilmesi, otomatik bir saati kendi kendine kuran şeydir.
Darbe Koruma Sistemi: Darbe koruma sistemi, dengenin saç teli inceliğindeki milinin bir darbede yatağında hafifçe kayıp sonra yerine geri oturmasına izin veren yaylı bir taş yatağıdır. Böylece saat düşürüldüğünde en kırılgan parça olan denge mili kopmadan korunur. En bilinen uygulamaları Incabloc, Seiko Diashock ve Citizen Parashock'tur.
Solar Hareket: Solar hareket, ışıkla çalışan bir saat mekanizmasıdır. Kadran altındaki bir hücre güneşi ya da oda ışığını elektriğe çevirir ve onu şarj edilebilir bir hücrede depolar, böylece rutin pil değişimi gerekmez. Tam dolu hâlde karanlık bir çekmecede bile aylarca çalışmaya devam eder.